Nhiều người chỉ biết mình nghiến răng sau khi người nằm cùng nghe thấy tiếng ken két vào ban đêm hoặc nha sĩ phát hiện bề mặt răng bị mòn. Một số trường hợp gần như không phát ra tiếng nhưng cơ hàm vẫn hoạt động mạnh, khiến sáng dậy thấy hàm căng, đau vùng thái dương hoặc răng nhạy cảm hơn. Vậy thực chất tình trạng nghiến răng khi ngủ này do đâu, có biện pháp gì cải thiện hay không?
Cố vấn chuyên môn TS. BS Nguyễn Thị Minh Thu – Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Y học cổ truyền Bộ Công an.
- Tại sao ngủ dậy vẫn mệt dù đã ngủ đủ giờ?
- Mất ngủ vô căn là gì? Dấu hiệu và cách cải thiện giấc ngủ
- Rối loạn hành vi REM có nguy hiểm không?
Nghiến răng khi ngủ xảy ra như nào?
Nghiến răng là hoạt động của cơ nhai, có thể xảy ra khi thức hoặc khi ngủ. Trong lúc ngủ, cơ hàm có thể co theo nhịp hoặc duy trì lực siết trong một khoảng ngắn. Người đang ngủ thường không nhận biết nên tình trạng này hay được phát hiện nhờ người nằm cùng hoặc qua kiểm tra răng miệng.
Nghiến răng ban đêm khác với thói quen siết chặt răng khi đang thức. Ban ngày, nhiều người vô thức cắn chặt hai hàm khi căng thẳng, tập trung hoặc tức giận. Khi nhận ra, họ có thể chủ động thả lỏng hàm. Trong lúc ngủ, việc kiểm soát có ý thức gần như không thể thực hiện.
Không phải mọi hoạt động nghiến răng đều được xem là một bệnh. Trường hợp nhẹ có thể không gây hậu quả. Vấn đề xuất hiện khi lực siết hoặc nghiến lặp lại đủ nhiều để gây tổn thương răng hoặc đau vùng hàm mặt.
Những dấu hiệu thường gặp
Không phải ai nghiến răng khi ngủ cũng tạo ra tiếng lớn. Vì vậy, ngoài tiếng nghiến, có thể chú ý đến những thay đổi ở răng và cảm giác sau khi thức dậy.
Răng mòn, sứt hoặc ê buốt
Ma sát lặp lại giữa hai hàm có thể làm mặt răng phẳng dần, xuất hiện cạnh sắc, vết nứt nhỏ hoặc sứt mẻ. Khi men răng bị mòn, răng có thể nhạy cảm hơn với đồ nóng, lạnh hoặc ngọt.
Ở người đã có miếng trám, mão răng hay phục hình khác, lực siết kéo dài cũng có thể làm chúng nhanh hư hơn. Tuy nhiên, mòn răng còn có thể liên quan đến tuổi, thức ăn có tính acid hoặc trào ngược dạ dày nên cần đánh giá toàn diện.
Đau mỏi hàm vào buổi sáng
Một số người thức dậy với cảm giác cơ hàm cứng, mỏi hoặc đau khi nhai. Đau có thể lan ra má, thái dương hoặc vùng gần tai.
Khớp hàm đôi khi phát tiếng lục cục hoặc khó há miệng thoải mái. Nghiến răng có thể góp phần làm triệu chứng vùng hàm nặng hơn, nhưng không phải mọi đau khớp thái dương hàm đều bắt nguồn từ nghiến răng.
Đau đầu vùng thái dương
Cơ thái dương tham gia hoạt động nhai. Khi nhóm cơ này hoạt động nhiều trong đêm, người bệnh có thể tỉnh dậy với cảm giác đau đầu vùng thái dương. Đau đầu buổi sáng còn gặp trong thiếu ngủ, migraine hoặc ngưng thở khi ngủ. Vì vậy, đau đầu không phải dấu hiệu đủ để tự kết luận đang nghiến răng.
Tiếng nghiến kêu to
Người nằm cùng có thể nghe thấy tiếng cọ hoặc nghiến răng trong đêm. Nếu hiện tượng lặp lại, nên ghi nhớ thời điểm và xem có kèm ngáy, thở hổn hển hoặc thức giấc bất thường hay không.
Vì sao nghiến răng xuất hiện?
Nguyên nhân chính xác chưa được giải thích bằng một yếu tố duy nhất. Các nghiên cứu hiện nay cho thấy hoạt động cơ hàm khi ngủ có thể chịu ảnh hưởng của hệ thần kinh, đặc điểm giấc ngủ, di truyền và một số yếu tố trong sinh hoạt.
- Stress và lo âu: Thường được nhắc đến, đặc biệt với thói quen siết hàm lúc thức. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng tất cả trường hợp ban đêm đều do căng thẳng.
- Caffeine, rượu và thuốc lá: Những loại đồ uống này có liên quan đến nguy cơ nghiến hoặc siết răng ở một số người. Dùng nhiều cà phê hoặc nước tăng lực vào cuối ngày còn có thể khiến giấc ngủ kém ổn định.
- Một số thuốc tác động hệ thần kinh: Một số thuốc có thể được nói đến như thuốc chống trầm cảm, có thể liên quan đến nghiến răng ở một bộ phận người sử dụng. Người bệnh không nên tự ngừng thuốc. Nếu triệu chứng bắt đầu sau khi dùng thuốc mới hoặc thay đổi liều, nên trao đổi với người kê đơn.
Ngoài ra, nghiến răng khi ngủ có thể xuất hiện cùng một số rối loạn giấc ngủ. Người ngáy và mắc ngưng thở khi ngủ có thể đồng thời có hoạt động cơ hàm bất thường, nhưng hai tình trạng không nên được xem là một bệnh.
Nghiến răng ảnh hưởng đến răng và hàm ra sao?
Trường hợp nhẹ đôi khi tình trạng nghiến răng này không để lại hậu quả rõ. Khi lực siết mạnh và kéo dài, răng có thể mòn, nứt, sứt hoặc trở nên nhạy cảm. Miếng trám, mão răng và các phục hình cũng phải chịu lực lớn hơn.
Cơ nhai hoạt động nhiều có thể gây đau hoặc mỏi vào buổi sáng. Nếu tình trạng kéo dài, người bệnh có thể khó chịu khi ăn đồ cứng hoặc há miệng lâu.
Tiếng nghiến cũng có thể làm giấc ngủ của người nằm cùng bị gián đoạn. Bản thân người nghiến răng không nhất thiết tỉnh sau mỗi lần cơ hàm hoạt động nên thường không biết vấn đề đang xảy ra.
Mức độ tổn thương không hoàn toàn phụ thuộc tiếng nghiến. Người tạo tiếng lớn chưa chắc bị tổn thương nặng hơn người chủ yếu siết chặt hai hàm mà gần như không phát ra âm thanh.
Nha sĩ kiểm tra tình trạng này như thế nào?
Nha sĩ thường hỏi về đau hàm, đau đầu, thói quen siết răng, thuốc đang dùng và chất lượng giấc ngủ. Khi khám miệng, nha sĩ có thể tìm dấu hiệu mòn răng, nứt hoặc sứt răng, tổn thương phục hình và tình trạng đau khi ấn vào cơ hàm.
Một lần khám chưa chắc phản ánh được toàn bộ mức độ. Trong một số trường hợp, răng được theo dõi qua nhiều lần kiểm tra để xem bề mặt có tiếp tục mòn hay không.
Đo đa ký giấc ngủ không phải xét nghiệm bắt buộc cho mọi người nghiến răng. Phương pháp này thường chỉ được cân nhắc khi cần đánh giá hoạt động trong lúc ngủ hoặc khi có thêm dấu hiệu như ngáy to, ngừng thở, thức giấc nghẹt thở hoặc buồn ngủ nhiều ban ngày. Ứng dụng ghi âm có thể giúp phát hiện tiếng nghiến nhưng không đủ để xác định mức độ hay nguyên nhân.
Cách hạn chế tổn thương do nghiến răng
Mục tiêu quan trọng là bảo vệ răng, giảm đau và xử lý yếu tố liên quan, chứ không phải lúc nào cũng cần loại bỏ hoàn toàn mọi hoạt động cơ hàm.
Máng bảo vệ răng có thể được nha sĩ chỉ định để tách hai hàm và hạn chế tổn thương do ma sát hoặc lực siết. Máng giúp bảo vệ răng nhưng không chắc chắn loại bỏ nguyên nhân. Sản phẩm được thiết kế phù hợp với khớp cắn thường an toàn hơn việc tự sử dụng máng không vừa miệng trong thời gian dài.
Nên duy trì giờ ngủ tương đối đều, hạn chế caffeine và rượu vào buổi tối, không hút thuốc và tìm cách giảm căng thẳng. Người có thói quen siết răng ban ngày có thể tập nhận biết và thả lỏng hàm, để hai hàm răng không chạm nhau khi cơ thể đang nghỉ.
- Nếu hàm đang đau, nên hạn chế nhai kẹo cao su kéo dài và thực phẩm quá cứng. Không nên tự nắn chỉnh hàm khi chưa biết nguyên nhân gây đau.
- Nếu tình trạng đi cùng ngáy to, ngưng thở, buồn ngủ ban ngày hoặc thức dậy nghẹt thở, cần đánh giá thêm giấc ngủ.
- Nếu răng nứt, ê buốt nhiều, đau hàm kéo dài hoặc phục hình thường xuyên hư, nên kiểm tra nha khoa.
Nghiến răng khi ngủ là hoạt động cơ nhai xảy ra ngoài ý thức trong lúc ngủ. Trường hợp nhẹ có thể không gây vấn đề, nhưng tình trạng lặp lại với lực lớn có thể làm mòn răng, ê buốt, đau hàm, đau vùng thái dương hoặc hư hỏng phục hình. Kiểm tra nha khoa định kỳ, bảo vệ răng khi cần sẽ giúp kiểm soát tình trạng phù hợp hơn.
Nếu bạn cần được tư vấn thêm hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác.
