Tình trạng rối loạn giấc ngủ tăng cân là một hệ lụy sức khỏe, nhưng nhiều người vẫn chưa biết rõ. Trái với suy nghĩ thức khuya nhiều sẽ khiến cơ thể gầy gò hay sụt cân, sự thiếu hụt giấc ngủ chất lượng lại là nguyên nhân trực tiếp tích mỡ cơ thể. Quá trình này không diễn ra ngay lập tức mà âm thầm thông qua sự xáo trộn của hàng loạt hormone kiểm soát cảm giác thèm ăn và quá trình trao đổi chất.
- Mất ngủ hay mơ nguyên nhân là gì, hệ lụy đi kèm?
- Sóng Delta trong giấc ngủ: Vai trò và cách tăng cường tự nhiên
- Chứng sợ ngủ là gì? Khác gì với bệnh mất ngủ thông thường
Cố vấn chuyên môn TS BS CKII Nguyễn Thị Thanh Hương Chủ nhiệm khoa Lão Bệnh viện Y học cổ truyền Quân đội Trung Ương.
Tổng quan về tình trạng rối loạn giấc ngủ tăng cân
Tình trạng thiếu ngủ mạn tính và giấc ngủ kém chất lượng được xem là một trong những yếu tố dẫn đến thừa cân và béo phì. Khi cơ thể không đạt được thời lượng và độ sâu giấc ngủ cần thiết, quá trình phục hồi tế bào và chuyển hóa năng lượng sẽ bị đình trệ.
Người ngủ ít hơn 6 tiếng mỗi đêm có nhu cầu nạp lượng calo trung bình hàng ngày cao hơn so với người ngủ đủ 8 tiếng. Sự chênh lệch này xuất phát từ những biến đổi sinh học diễn ra ngay bên trong hệ thống nội tiết.
Tăng cảm giác đói
Dạ dày và các tế bào mỡ chịu trách nhiệm sản xuất hai loại hormone chính là ghrelin và leptin. Tình trạng thiếu ngủ làm nồng độ ghrelin tăng vọt, đồng thời kìm hãm sự tiết ra leptin. Sự mất cân bằng này khiến cơ thể liên tục phát ra tín hiệu thèm ăn, người bệnh luôn cảm thấy đói cồn cào và muốn ăn thêm dù dạ dày đã chứa đủ thức ăn.
Đẩy nhanh quá trình tích tụ mỡ
Khi không được nghỉ ngơi đủ, cơ thể rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài và kích hoạt tuyến thượng thận sản sinh ra nhiều cortisol. Nồng độ cortisol duy trì ở mức cao kéo dài sẽ làm ức chế quá trình phân giải chất béo. Hơn thế nữa, lượng cortisol dư thừa tập trung nhiều hơn ở các mô mỡ, khu vực nội tạng và vùng bụng, gây ra tình trạng béo bụng rất khó loại bỏ.
Suy giảm chuyển hóa đường
Chỉ sau một vài đêm ngủ chập chờn, độ nhạy của các tế bào đối với insulin sẽ sụt giảm đáng kể. Khi insulin hoạt động kém hiệu quả, lượng đường trong máu không được tiêu thụ hết sẽ lập tức bị gan chuyển hóa thành các mô mỡ dự trữ, làm tăng nhanh chỉ số cân nặng.
Mối liên hệ giữa rối loạn giấc ngủ và thói quen
Bên cạnh thay đổi về mặt nội tiết, tình trạng trằn trọc kéo dài còn tác động tiêu cực đến hành vi và thói quen sinh hoạt hàng ngày. Sự mệt mỏi làm suy giảm khả năng kiểm soát, khiến người bệnh dễ dàng đưa ra những quyết định ăn uống và vận động sai lầm, từ đó đẩy nhanh tốc độ tích mỡ.
Ăn đồ ngọt và thức ăn nhanh
Khi não bộ ở trong trạng thái kiệt sức do thiếu ngủ, nó sẽ tự động tìm kiếm các nguồn năng lượng giải phóng nhanh để duy trì sự tỉnh táo. Người mất ngủ thường rất khó cưỡng lại các loại thức ăn chứa nhiều đường tinh luyện, tinh bột hoặc thức ăn chiên rán. Lượng calo rỗng từ những nhóm thực phẩm này rất lớn, nhanh chóng tạo ra năng lượng dư thừa và chuyển thành mỡ.
Giảm các hoạt động thể chất
Cảm giác lờ đờ, uể oải sau một đêm thức trắng làm giảm khả năng vận động của cơ thể. Thay vì tập luyện thể thao hay duy trì các hoạt động thể chất, người thiếu ngủ thường có xu hướng ngồi một chỗ, hạn chế tối đa việc đi lại. Việc liên tục nạp vào thức ăn giàu năng lượng nhưng lại tiêu hao ít calo qua vận động là công thức trực tiếp dẫn đến tình trạng thừa cân, béo phì.
Phương pháp điều chỉnh giấc ngủ
Việc cố gắng áp dụng các chế độ ăn kiêng khắt khe hay tập luyện cường độ cao thường không mang lại kết quả bền vững nếu nguyên nhân là giấc ngủ chưa được giải quyết. Để kiểm soát cân nặng thành công, người bệnh cần ưu tiên phục hồi nhịp sinh học, tạo điều kiện cho cơ thể tự cân bằng lại các hormone thèm ăn.
- Kiểm soát lượng thức ăn buổi tối: Việc ăn quá no, đặc biệt là tiêu thụ thức ăn nhiều dầu mỡ sát giờ đi ngủ, sẽ buộc hệ tiêu hóa phải hoạt động liên tục. Quá trình trao đổi chất này làm tăng thân nhiệt, ảnh hưởng điều kiện tốt để vào giấc ngủ sâu. Nên kết thúc bữa tối ít nhất 3 tiếng trước khi ngả lưng và ưu tiên các thực phẩm dễ tiêu hóa.
- Môi trường ngủ thoải mái: Ánh sáng xanh từ màn hình thiết bị điện tử có khả năng ức chế quá trình tiết hormone buồn ngủ tự nhiên của não bộ. Việc hạ thấp nhiệt độ phòng, giữ không gian tối hoàn toàn và ngắt kết nối với thiết bị công nghệ khoảng một tiếng trước khi ngủ sẽ hỗ trợ cơ thể dễ dàng thả lỏng và đi vào trạng thái nghỉ ngơi.
Mong rằng với bài viết về “Rối loạn giấc ngủ tăng cân” trên đây đã giúp cho bạn đọc có thêm nhiều thông tin hữu ích hơn nữa về vấn đề này. Việc duy trì một lịch trình với chế độ ngủ ngon và sâu giấc là cần thiết, giúp cải thiện tinh thần và duy trì sức khỏe ổn định. Nhưng nếu gặp rối loạn giấc ngủ kéo dài kèm tăng cân mất kiểm soát, nên đến các cơ sở y tế để được thăm khám và có biện pháp điều trị kịp thời.
Nếu bạn cần được tư vấn thêm về vấn đề sức khỏe của mình hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác về sức khỏe.
